Bitcoin 1.01 — Bilim Katmanı (taslak)

Madencilikte harcanan işlem gücünün yarısını ilaç adayı taraması ve malzeme keşfine yönlendirme tasarımı. Durum: TASLAK — kodda değil. Önkoşullar: lansman, Faz 6 (şifreli P2P), arşiv katmanı (TASARIM.md bölüm 11), küçük imzalı adresler (ML-DSA).

Kaynaklar 2026-10-26'da tarandı. Sayılar ve lisanslar yanında (doğrulanmalı) yazanlar yalnızca ikincil kaynaklarda görüldü; kullanmadan önce resmî sayfadan kontrol edilmeli.

1. Temel ilke: "işlem gücünün yarısı" = ödülün yarısı

Zincir, bir bilgisayarın işlemcisini nasıl böldüğünü göremez ve kanıtlayamaz. Bu yüzden bölüşüm ekonomik yapılır:

• Uzlaşı kuralı: etkin bir bilim kampanyası varken her bloğun ödülünün %50'si "bilim havuzu"na gider, %50'si madenciye. Havuz, doğrulanmış bilim işi yapanlara ödeme yapar.
• Yerel ayar: uygulamada "Madencilik ↔ Bilim" kaydırıcısı (varsayılan %50). Bu kural değil, kişinin kendi bilgisayarındaki iş parçacığı / ekran kartı paylaşımıdır. İnsanlar gücünü, kazancın daha iyi olduğu tarafa kaydırır; iki ödül havuzu yaklaşık dengeye gelir.
• Dürüst bedel: madencilik ödülü yarıya inince zinciri ele geçirme maliyeti de yaklaşık yarıya iner (ASERT zorluğu gerçek güce göre ayarlar). Bu yüzden oran tek bir sabit (BILIM_PAYI) olarak tutulur; ağ küçükken daha düşük başlatılıp sonra %50'ye çıkarılabilir.

Neden madenciliğin kendisi bilimsel hesap yapamıyor (özet): blok bulmacası anında doğrulanabilmeli, bloktan türemeli (kimse seçmemeli), her deneme bağımsız şans olmalı ve zincir dışında değeri olmamalı. Bilimsel hesaplar bu dört şartı sağlamaz. Akademide bilinen güvenli örnek (Ofelimos, CRYPTO 2022) sadece özel kombinatoryal optimizasyon problemleri için çalışır. Bu yüzden iki katman: güvenlik için iş kanıtı, fayda için ayrı ve doğrulanabilir bir bilim katmanı.

2. Uygun çalışmalar

Ölçek örnekleri (kabaca):

• D1, 1 milyar molekül, sadece işlemci: molekül başına onlarca çekirdek-saniye → yüzlerce çekirdek-yıl. Gücünün yarısını veren 1.000 bilgisayar (4 çekirdek, 2'si bilime) yaklaşık 3–4 ayda bitirir. D4 ile kütüphanenin %1–5'i taranırsa birkaç gün.
• D1, ekran kartı: Uni-Dock makalesi 38,2 milyon molekülü 100 V100 GPU ile 12 saatte taradı; bu GPU başına saniyede ~9 molekül eder. 1 milyar molekül ≈ 1.300 GPU-gün; yarı zamanlı 100 oyun ekran kartıyla ~1 ay.
• M2, CO2 için MOF taraması: CoRE MOF 2024'ün herkese açık 8.300 yapısı sınırlı ve bitirilebilir bir iş; altyapıyı denemek için ideal ilk kampanya.

3. Veri setleri ve kaynaklar

3a. İlaç: molekül kütüphaneleri

3b. İlaç: hedefler ve hastalıklar

3c. İlaç: aktivite verisi (parametre seçimi, doğrulama, model eğitimi)

3d. İlaç: yazılımlar

3e. Malzeme: veri setleri

3f. Malzeme: modeller ve yazılımlar

3g. Gönüllü hesap ve faydalı iş kanıtı literatürü

• BOINC: her iş en az iki ilgisiz bilgisayarda çalıştırılır, sonuçlar uyuşursa kabul edilir. Kayan nokta farkları için toleranslı doğrulayıcı ya da "homojen yedeklilik" (aynı işletim sistemi ve işlemci üreticisine gönderme) kullanılır. Bizim doğrulamamızın temeli bu.
• Ofelimos (CRYPTO 2022) ve FRLS (2025): kanıtlanabilir güvenli faydalı iş kanıtı; sadece yerel arama ile çözülen optimizasyon problemleri.

4. Veri setlerini bağlama yöntemi

4a. Kampanya manifesti

Her bilim işi bir kampanya ile başlar. Manifest bir JSON belgesidir ve bilim kurulu anahtarlarından biriyle SLH-DSA imzalanır:

{
  "kampanya": "amr-2027-01",
  "amac": "Karbapenem dirençli A. baumannii — NDM-1 metallo-beta-laktamaz inhibitörü",
  "tur": "D1",
  "hedef": { "kaynak": "PDB:xxxx", "hazir_dosya_sha256": "…", "kutu": [x, y, z, dx, dy, dz] },
  "kutuphane": { "kaynak": "ZINC-22 3D", "surum": "…", "dilim_boyu": 1000, "dilim_sayisi": 1000000,
                 "dizin_merkle_koku": "…" },
  "yazilim": { "ad": "vina", "surum": "1.2.x", "ikili_sha256": "…" },
  "parametreler": { "exhaustiveness": 8, "tohum": "ORION-512(kampanya || dilim || molekül)" },
  "dogrulama": { "k": 2, "skor_yuvarlama": 0.01, "poz_yuvarlama_A": 0.001 },
  "odul_birim": "0.5",
  "sonuc_lisansi": "CC0",
  "bitis_yuksekligi": 0
}

4b. Hazırlık (kampanya ekibi, bir kez)

Bu adım uzman ister ve dağıtılmaz:

1. Hedef seçimi (WHO listesi, TDR Targets, ortak laboratuvarın önerisi).
2. Proteinin hazırlanması: protonasyon, bağlanma cebinin bulunması.
3. Bilinen aktif moleküllerle (ChEMBL, PDB) yeniden yerleştirme ve tuzak moleküllerle zenginleştirme testi: parametreler tutarlıysa kampanya açılır.

4c. İş birimi ve veri dağıtımı

• İş birimi = (kampanya, dilim no). İçeriği deterministiktir: kütüphane dosyasının belirli satırları. Dilimin doğruluğu manifestteki Merkle köküne karşı kanıtlanır.
• Açık lisanslı veri (PDB, AlphaFold, izin veriyorsa ZINC): arşiv katmanında içerik adresli parçalar halinde (ORION-512) eşler arasında dağıtılır. Arşivciler bunu saklamanın ödülünü alır.
• Kısıtlı lisanslı veri (Enamine gibi): ağ sadece dilim kimliklerini ve hash'leri dağıtır. Katılımcı veriyi kaynağından, kendi kabul ettiği koşullarla indirir.

4d. Hesap ve belirlenimcilik (determinizm)

• Bilimsel yazılımlar Bitcoin 1.01 sürümünün içinde, hash'i sabitlenmiş olarak gelir. Kampanyalar program indirtemez; manifest sadece sürümle gelen bir ikiliyi hash'iyle seçer.
• Ayrı, düşük yetkili, ağ erişimi olmayan bir süreçte (kum havuzu) çalışır.
• Tek iş parçacığı, sabit tohum, kanonik çıktı: skorlar 0,01 kcal/mol'e, koordinatlar 0,001 Å'a yuvarlanır, sonuç dosyası hash'lenir.

4e. Doğrulama

1. Atama: dilimin açıldığı bloğun hash'i ve dilim numarasından, teminatla ağırlıklı kura ile k kişi seçilir (TASARIM.md bölüm 11'deki kura). Kimse hangi dilimi alacağını seçemez.
2. Taahhüt → açıklama: katılımcı önce ORION(sonuç || adresi) taahhüdünü zincire yazar, süre dolunca sonucu açıklar. Başkasının sonucunu kopyalamak işe yaramaz.
3. Karşılaştırma: belirlenimci işler birebir, D3 / M3 gibi işler toleranslı (BOINC tarzı).
4. Ucuz kontroller: her düğüm, iddia edilen en iyi pozları yeniden puanlayabilir (D1) ya da son yapıda tek nokta hesabı yapabilir (M1 / M2).
5. Ceza: uyuşmayan sonuç teminattan kesinti; tekrar ederse kampanyadan çıkarılma.

4f. Sonuçların yayını ve izlenmesi

• Zincirde sadece özet ve Merkle kökü durur; tam sonuçlar (SDF / CSV / poz dosyaları) arşiv katmanında.
• İzleme ekranında "Bilim" sayfası: kampanya ilerlemesi (biten dilim yüzdesi), en iyi adaylar (SMILES, skor, indirilebilir poz), katılımcı sayısı, doğrulama oranı, uyuşmazlıklar.
• Sonuçlar CC0 ile herkese açık. Belirli aralıklarla ortak kurumlara toplu çıktı verilir.
• Laboratuvar döngüsü: ortak laboratuvar en iyi adayları sipariş edip (Enamine sipariş üzerine sentez) test eder; aktif/inaktif sonuçları arşive ve zincire yazılır, bir sonraki modelin eğitim verisi olur.

5. Madenciliğe ekleme (uzlaşı tasarımı)

Aşamalar:

6. İlk kampanya önerileri

1. Altyapı pilotu, malzeme: CoRE MOF 2024 (8.300 açık yapı) üzerinde CO2 / H2O adsorpsiyon taraması (M2). Veri ve araçlar açık; sonuç doğrulaması ucuz; iş sınırlı ve bitirilebilir. Not: genel amaçlı ML potansiyelleri MOF adsorpsiyonunda hatalı olabilir; ODAC ile eğitilmiş modeller daha uygun, lisansına bakılmalı.
2. Antibiyotik direnci, ilaç: WHO kritik listesinden bir hedef (örneğin karbapenem dirençli A. baumannii'de bir direnç enzimi), D4 + D1 + D2. Bulunan adaylar sentezlenip **CO-ADD'de ücretsiz test edilebilir**; bu, laboratuvarı olmayan bir proje için en kısa yol.
3. İhmal edilen hastalık: TDR Targets'ın önceliklendirdiği bir hedef; DNDi gibi bir kurumla.
4. Pil elektroliti: LIBE / OMol25 kapsamındaki moleküller için oksidasyon kararlılığı taraması (M3).

7. Güvenlik, etik ve hukuk

• Yazılım tedarik zinciri: gönüllülerin bilgisayarında yalnızca imzalı sürümle gelen, hash'i sabit programlar çalışır; kum havuzu zorunlu. Bir kampanyanın kod göndermesi asla mümkün olmamalı.
• Çift kullanım: bir tarama platformu zararlı bir amaca da yönlendirilebilir. Kampanyalar yalnızca tedavi hedefleriyle ve bilim kurulu onayıyla açılır; manifestler açık ve incelenebilir; zehirliliği artırmayı amaçlayan hiçbir kampanya kabul edilmez.
• Lisanslar: ChEMBL'den türetilen veri CC BY-SA ile paylaşılmalı; CARD ticari kullanımda lisans ister; Enamine / ODAC / OMol25 koşulları okunmadan dağıtım yapılmamalı. Bizim ürettiğimiz sonuçlar CC0.
• Beklenti: yerleştirme taramalarında deneysel isabet oranı düşüktür; ML malzeme tahminleri DFT ve deneyle doğrulanmalıdır. Platform aday üretir, ilaç ya da malzeme değil. Duyurularda bu açıkça yazılmalı.
• Ortaklar: hedef seçimi ve laboratuvar testi için bir üniversite ilaç kimyası / hesaplamalı kimya grubu, CO-ADD (antimikrobiyal test), DNDi (ihmal edilen hastalıklar); malzeme için bir hesaplamalı malzeme grubu.

8. Ortaksız kampanyalar

Hiçbir kurumla anlaşma ya da veri lisansı gerektirmeyen kampanyalar. Ortak nokta: girdiyi kendimiz üretiriz (moleküller ve kristaller bir kural kümesiyle numaralandırılır), hesabı açık kaynak programlar yapar, sonuç CC0 ile yayınlanır. Bu yolla bir ilaç ya da malzeme "bulunmaz"; başkalarının modellerini ve laboratuvarlarını besleyecek hesaplamalı referans verisi üretilir. Bugünkü ilaç ve malzeme yapay zekâsının çoğu böyle laboratuvarsız üretilmiş setlerle eğitiliyor (QM9, ANI, SPICE, OC20, OMol25).

Ortak altyapı

• Numaradan molekül: iş birimi "molekül 12.000.000–12.000.999" gibi bir aralıktır. Her katılımcı molekülleri kendi bilgisayarında kurallardan üretir; dağıtılacak bir veri seti yoktur. Numara → karışık tabanlı sayı → (iskelet, yer değiştirme seçenekleri) → kanonik SMILES. Kuralı ihlal eden ya da daha önce üretilmiş bir molekülle aynı çıkan numaralar belirlenimci olarak atlanır.
• Yazılım: RDKit (BSD), xtb (LGPL-3.0), PySCF (Apache 2.0), Quantum ESPRESSO (GPL), AutoDock Vina (Apache 2.0). GPL/LGPL araçlar programa gömülmez, ayrı süreç olarak çalışır. Sürümler ve ayarlar kampanya manifestinde sabitlenir; karışık teori seviyeleri veriyi değersizleştirir.
• Yayın: zincirde Merkle kökü, dosyalar arşiv katmanında; ayrıca Zenodo (DOI) ve Hugging Face. Bunlar için ücretsiz bir hesap yeter; ortaklık gerekmez. Fark edilmek için bir veri seti makalesi (arXiv / ChemRxiv).
• Lisans: veri CC0. Projenin kendi kodunun lisansı yok (depoda LICENSE dosyası bulunmuyor); açık kaynak olarak yayınlamadan önce MIT ya da Apache 2.0 gibi bir lisans eklenmeli.

8a. ORION-Elektrolit (ilk kampanya önerisi)

Pil elektroliti molekül uzayı: çözücüler, tuz anyonları ve katkı maddeleri.

Neden değerli: elektrolit taramasında asıl engel molekülün hangi voltaj aralığında bozulmadığı. Bu alandaki büyük set (OMol25) erişim koşullu, açık olan LIBE küçük (~17 bin tür). Tek ve tutarlı seviyede, milyon ölçeğinde bir CC0 set gerçek bir boşluğu doldurur. Molekül başına süre bu seviyede birkaç çekirdek-saat olabilir; prototiple ölçülecek.

8b. ORION-Molekül

İlaç benzeri küçük moleküller için kuantum referansı: kendi numaralandırmamızla (GDB yöntemi esinli; GDB-17 166 milyar molekül içeriyor) üretilen moleküllerin konformerleri için enerji ve kuvvet (ωB97M-V/def2-TZVPD). Amaç ilaç keşfinde kullanılan ML potansiyellerini eğitmek; SPICE / ANI benzeri ama tamamen CC0.

8c. ORION-Bağlanma

PDB'deki açık protein yapıları (örneğin WHO kritik patojen enzimleri) ile kendi ürettiğimiz molekülleri eşleştiren yerleştirme skorları ve pozlar (Vina), CC0. ML kıyas verisi olarak değerli; adaylar istenirse ileride CO-ADD'e gönderilebilir. Yerleştirme skorları gürültülü olduğu için kalıcı değeri kuantum verisinden düşük. PDB kullanım koşulları wwPDB'de (doğrulanmalı).

8d. ORION-Kristal (ikinci aşama)

Bilinen kristal tiplerinde element değişimi → ML potansiyeliyle gevşetme (MACE-MP-0) → Quantum ESPRESSO ile DFT kontrolü → kararlılık (konveks kabuk) için referans enerjiler. Pil katotları ve katalizörler için yeni kararlı inorganik malzeme adayları. DFT ağır olduğu için sonraya.

8e. Matematik

Collatz doğrulaması, asal sayı boşlukları. Projenin √2 / 3x+1 kimliğine en uygun ve doğrulaması en kolay seçenek; toplumsal değeri sembolik.

8f. ORION-Çekirdek: kuvvetlerin çekirdek üzerindeki etkisi

Güçlü, elektromanyetik ve zayıf kuvvetin izotoplar, bozunmalar ve tepkimeler üzerindeki etkisini ölçülmüş kütlelerle modelleyen çalışma. Aracı: araclar/cekirdek_modeli.py (ek kütüphane gerekmez). Veri: AME2020 atom kütlesi tablosu (IAEA, ücretsiz).

python araclar\cekirdek_modeli.py mass_1.mas20.txt           # bütün bölümler (~3 sn)
python araclar\cekirdek_modeli.py mass_1.mas20.txt deneme    # sadece elektromanyetik ölçek denemesi

Formül (Bethe–Weizsäcker yarı deneysel kütle formülü, MeV):

B(Z,N) = a_h·A − a_y·A^(2/3) − a_c·Z(Z−1)/A^(1/3) − a_a·(N−Z)²/A + δ(A)
         hacim    yüzey         elektromanyetik       simetri         çiftlenme

Hacim ve yüzey terimleri güçlü kuvvetin "sıvı damla" karşılığı, a_c protonların birbirini itmesi. Zayıf kuvvet bağlanmaya girmez; hangi izotopun beta bozunumuyla dönüşeceğini kütle farkları belirler.

Bulgular (AME2020'nin ölçülmüş 2.457 çekirdeği, Z, N ≥ 8):

Deneme: Coulomb terimi k ile çarpılırsa (güçlü kuvvet terimleri sabit; model içi düşünce deneyi):

Gerçek dünyada demir tepesi Fe-56 / Ni-62, alfa bozunumu A ≈ 145'ten itibaren mümkün, Z ≤ 120 için kuramsal tahmin 6.900 ± 500 bağlı çekirdek (Erler ve ark. 2012); model bunlarla uyumlu. Elektromanyetik kuvvet iki kat güçlü olsaydı en kararlı çekirdek silisyum civarına kayar, bağlı çekirdek sayısı üçte birine iner. Sınır: gerçekte ince yapı sabiti değişseydi nötron–proton kütle farkı gibi başka büyüklükler de değişirdi; deneme bunları sabit tutar.

Dağıtık kampanya olarak: yukarıdaki formül saniyeler sürer; işlem gücü gerektirmez. Madenciliğe uygun sürümü **nükleer yoğunluk fonksiyoneli (Skyrme / HFB) ile bütün çekirdek haritasının kütle tablosu ve belirsizlik analizi**: her (çekirdek, parametre örneği) bağımsız bir hesaptır, dakikalar–saatler sürer. Amaç, nötronca zengin çekirdeklerin (r-süreci: altın gibi ağır elementlerin yıldızlarda oluşumu) kütlelerini güven aralıklarıyla tahmin etmek. Açık çözücüler (HFBTHO, Sky3D) değerlendirilmeli (lisanslar doğrulanmalı).

Etkileşimli sayfa: araclar/kuvvet_laboratuvari.html (tarayıcıda çift tıklayarak açılır, sunucu gerekmez). Üç kuvveti kaydırıcılarla ölçekler; çekirdek haritasını (Z ≤ 130), bağlanma eğrisini, ölçüm − model farkını ve iki nükleon sistemini yeniden hesaplar.

İki nükleon (araclar/iki_nukleon.py; Yukawa (pion değiş-tokuşu) + Coulomb, s-dalgası, Numerov): menzil a = ħc / m_π c² = 1,414 fm. V₀ iki ölçümden uyduruldu: üçlü kanal 49,80 MeV (döteron bağlanma enerjisi 2,2246 MeV), tekli kanal 32,20 MeV (nötron–proton saçılma uzunluğu −23,74 fm).

Zayıf kuvvet eşikleri, nötron–proton kütle farkı Δ ile (gerçekte 1,293 MeV):

• serbest nötron bozunur: Δ > m_e (0,511 MeV),
• hidrojen atomu kararlıdır (elektron yakalayıp nötrona dönmez): Δ > m_e − 13,6 eV,
• Güneş'teki p + p → d + e⁺ + ν mümkündür: B_d − Δ − m_e > 0. Gerçekte 0,420 MeV; Δ 1,714 MeV'i geçseydi Güneş bu yoldan yanamazdı.

Güçlü kuvvet %14 daha güçlü olsaydı iki nötron, %28 daha güçlü olsaydı iki proton bağlı kalırdı; %27 daha zayıf olsaydı döteron, dolayısıyla bütün ağır elementlere giden zincirin ilk halkası olmazdı.

Kapsam sınırı: çekirdek yapısı, bozunma enerjileri ve yıldız tepkimeleri. Nötron taşınımı, zincirleme tepkime, kritiklik ve izotop zenginleştirme hesapları bu katmanda bilerek yer almaz.

8g. ORION-Bileşik: elementlerin bileşik oluşturma eşikleri

Hangi elementlerin hangi oranlarda kararlı bileşik kurduğunu iki adımda haritalayan kampanya: ucuz bir formül adayları eler, madenciler kalanları DFT ile hesaplar.

Araçlar:

• araclar/bilesik_laboratuvari.html: etkileşimli periyodik tablo (ptable.com'un bileşik görünümüne benzer). Element seçilir; olası bileşikler, eşikler, tahmini özellikler, bilinen bileşikler (Wikidata) ve DFT fazları (Materials Project) yan yana listelenir.
• araclar/bilesik_modeli.py: veriyi indirir, katsayıları uydurur, modeli doğrular, sayfaya veriyi gömer.

python araclar\bilesik_modeli.py indir ham                    # kaynak veriler (~12 MB)
python araclar\bilesik_modeli.py veri ham veri.json            # sayfa verisi + katsayı uydurma
python araclar\bilesik_modeli.py dogrula veri.json             # aşağıdaki doğrulama tablosu
python araclar\bilesik_modeli.py tahmin veri.json Fe O         # bir seçim için adaylar
python araclar\bilesik_modeli.py gom veri.json araclar\bilesik_laboratuvari.html

Eşikler (her biri bir sonrakinin ön koşulu):

Katsayılar deneysel oluşum entalpilerine (Kingsbury derlemesi: Kim, Kubaschewski, NIST-JANAF; 798 yük dengeli bileşik ve 751 metal çifti) uyduruldu: k = 0,681 eV (Pauling 1), c_N = 2,37 eV (Pauling 2,40), c_O = −0,08 eV (Pauling 1,05), k_m = 0,670 eV.

Tahmin edilen özellikler: Türkçe sistematik ad (demir(III) oksit, diazot pentoksit, amonyum nitrat; 33 çok atomlu anyon ve amonyum kalıbı), bağ türü ve iyonik karakter, tek molekül şekli ve polarlık (VSEPR; NH₃ üçgen piramit, SF₄ tahterevalli, XeF₄ kare düzlem, ClO₂ radikal), iyonik örgü enerjisi (Kapustinskii; NaCl 746, MgO 3.799, CaF₂ 2.638 kJ/mol, Born–Haber değerlerinden %0–8 sapma), elementlerine ayrışma sıcaklığı. Bilinen DFT fazları için elektriksel sınıf, Vickers sertliği (Chen modeli, elastik modüllerden) ve manyetik moment.

Doğrulama (dogrula, 2026-10-26 verisi):

Bulgular:

• Yük dengesi elektriksel davranışın eşiği: yük dengeli bileşiklerin %81–92'si yarı iletken ya da yalıtkan, dengesizlerin %65'i ve metal çiftlerinin %96'sı metalik.
• Pauling biçimi deneye uydurulunca azot düzeltmesini kendiliğinden buluyor (2,37 eV'a karşı Pauling'in 2,40'ı): N₂'deki üçlü bağın fazladan kararlılığı veride açıkça görünüyor. Oksijen düzeltmesi ise k'nın küçülmesine emiliyor.
• Enerji formülü yalnızca kaba sıralama veriyor. Pauling toplamı bağ sayısıyla orantılı olduğu için aynı metalin bütün oksitlerine O başına aynı enerjiyi verir: FeO ile Fe₂O₃'ü ayıramaz. MP'deki kararlı (metal + metal olmayan) ikililerin %60'ı üretilmez: karışık değerlikli (Fe₃O₄), metalce zengin (Ni₃P), çok atomlu anyonlu (FeS₂'deki S₂²⁻) ya da listede olmayan basamaklı fazlar. Sayfa bu fazları "modelin üretmediği" diye ayrıca gösterir.
• Ellingham eşiği doğru büyüklükte (HgO ~500 °C'de ayrışır, model 612 °C). Ag₂O'da sapma büyük (30 °C, gerçekte ~200 °C üstü): model katıların entropisini sıfır sayar, Ag₂O'da bu −66 yerine −103 J/mol·K verir.

Dağıtık kampanya olarak: formüller milisaniye sürer; madenciliğe değmez, adayları ücretsiz eler. Madencilere dağıtılan iş, elemeden geçen her (bileşim, yapı) için DFT hesabıdır: formülün 0,42 eV/atom'luk hatasını 0,12'ye indiren adım.

9. Madencilik formülü

Bölüm 1 ve 5'teki kuralların sayısal hâli. Gösterim: h blok yüksekliği; e dönem (E = 720 blok ≈ 1 gün); β = BILIM_PAYI; bütün tutarlar en küçük birime (10⁻⁸ coin) aşağı yuvarlanır.

9a. Ödül bölüşümü

R(h)        = 10 coin · 2^(−⌊h / 1.050.000⌋)          blok sübvansiyonu (zorluk.cpp: blok_odulu)
F_h         = bloktaki işlem ücretleri
P_h         = ⌊β · R(h)⌋                               bilim havuzu (anahtarsız havuz çıktısı)
A_h         = ⌊0,05 · R(h)⌋ + ⌊0,20 · F_h⌋              arşiv havuzu (TASARIM.md bölüm 11)
Madenci_h   = R(h) + F_h − P_h − A_h

β = 0,5 iken madenci sübvansiyonun %45'ini ve ücretlerin %80'ini alır. Kampanya yokken P_h = 0.

Ücretlerden pay alınmaz. Ücretin yarısı havuza gitseydi madenci kullanıcılara "ücreti bana ayrı bir çıktıyla öde" diyebilirdi; zincir bunu ayırt edemez ve pay kaçırılır. Sübvansiyon ise yalnızca uzlaşı kuralından doğar, kaçırılamaz.

Havuz bakiyesi her blokta:

H_h = H_(h−1) + P_h + K_h − Ö_h          K_h: kesilen teminatlar, Ö_h: yapılan bilim ödemeleri

Kesilen teminat havuza gider, madenciye değil: madencinin ceza üretmekte çıkarı olmasın.

9b. Dönem bütçesi ve ödeme

B_e     = ⌊λ · H_e⌋,  λ = 1/30                     dönemde dağıtılacak tutar (H_e: dönem başı bakiye)
π_u     = w_c · c_u                                 iş biriminin puanı
Π_j     = Σ π_u   (j'nin katıldığı ve çoğunlukla uyuştuğu birimler)
Ö_j     = ⌊B_e · Π_j / Σ_i Π_i⌋                      j'nin dönem ödemesi

• c_u: birimin referans maliyeti, kampanya manifestinde iş türü başına sabit; referans makinede ölçülmüş çekirdek-saniye. Katılımcının gerçek süresi kullanılmaz, beyan edilemez.
• w_c: kampanya ağırlığı (bilim kurulu, manifestte). Öncelikli kampanyanın çekirdek-saniyesi daha değerlidir; katılımcılar oraya kayar.
• Her gün havuzun 1/30'u dağıtılır. Katılım dalgalansa da ödeme düzgün kalır; uzun vadede dağıtılan = giren. Denge bakiyesi H* = 30 × günlük giriş. β = 0,5 ile günlük giriş 720 × 5 = 3.600 coin, H* ≈ 108.000 coin.
• Uyuşan k kişinin her biri birimin tam puanını alır: herkes aynı hesabı yaptı. Yedekliliğin maliyeti, çekirdek- saniye başına ödemenin k'ya bölünmesidir.

9c. Atama (kura)

Birim u, h_u yüksekliğinde açılır. Bir sonraki blok bulununca:

σ_u      = ORION-512(blok_hash(h_u + 1) || "bilim-atama" || u)
U_i      = ORION-512(σ_u || adres_i) / 2^512             (0, 1) arasında tekdüze
a_i      = S_i · ρ_i                                     teminat × itibar
anahtar_i = −ln(U_i) / a_i
Seçilenler = anahtarı en küçük k katılımcı                (Efraimidis–Spirakis ağırlıklı örnekleme)

• Birim açılırken blok hash'i bilinmediği için kimse hangi birimi alacağını seçemez. h_u + 1'i bulan madenci hash'i değiştirmek için bütün bloğu feda etmeli; kazancı yalnızca iş almak olacağından değmez.
• Seçilme olasılığı a_i ile orantılıdır. Teminatı birçok kimliğe bölmek toplam olasılığı artırmaz; yeni kimlikler düşük itibarla (ρ = 0,5) başladığı için azaltır. ρ uyuşan her birimde artar (1'e kadar), uyuşmazlıkta yarıya iner.

9d. Taahhüt, açıklama, karar

taahhüt_j = ORION-512(r_j || n_j || adres_j)     r_j: kanonik sonuç, n_j: rastgele 32 bayt

• Taahhüt penceresi T_t = 30 blok (~1 saat), açıklama penceresi T_a = 30 blok. Bir katılımcının bütün taahhütleri saatte bir Merkle kökü olarak tek işlemde (bölüm 5).
• Sayısal sonuçlar manifestteki ızgaraya yuvarlanır (ör. enerji 1 meV/atom); **uyuşma = kanonik sonucun hash eşitliği**. Düğümler bilim yazılımı çalıştırmaz, yalnızca hash karşılaştırır.
• En az ⌊k/2⌋ + 1 eşit sonuç varsa birim kabul edilir. Çoğunluk yoksa birim yeni k kişiyle yeniden açılır, kimse cezalandırılmaz: ızgara sınırına düşen dürüst hesaplar da ayrışabilir.

9e. Ceza ve denetim

açıklama yok                    K = 0,01 · S_j
çoğunluğa aykırı sonuç          K = 0,10 · S_j    (çoğunluk ≥ 2 ve denetim çoğunluğu doğrularsa)
denetim                         kabul edilen birimlerin q = %5'i σ'dan seçilir, k_d = 3 yeni kişiye yeniden hesaplatılır

Tek başına hile yapan (hesap yapmadan sonuç uyduran) katılımcı her zaman yakalanır: diğer k − 1 dürüst sonuç birbirini tutar. Asıl tehdit danışıklı hile: ağırlığın f payını tutan bir grubun aynı sahte sonucu vermesi. Yakalanmama olasılığı:

P_kaçar = P_ç(f, k) · (1 − q · (1 − P_ç(f, k_d))),    P_ç(f, k) = Σ_{m > k/2} C(k, m) f^m (1 − f)^(k−m)

Dürüstlük koşulu. Dürüst katılımcının birimden kazancı v_u − κ·c_u; hesap yapmadan sonuç uyduranınki P_kaçar·v_u − (1 − P_kaçar)·0,10·S_j (v_u: birimin ödemesi, κ: bir çekirdek-saniyenin elektrik maliyeti):

hile kârsız  ⇔  (1 − P_kaçar) · (v_u + 0,10 · S_j)  >  κ · c_u

Ödeme işlem maliyetini karşıladığı sürece (v_u > κ·c_u / (1 − P_kaçar)) kazanç için hile teminatsız da kârsızdır. Teminatın asıl işi, kazanç peşinde olmayan, veriyi bozmak isteyen saldırganı pahalılaştırmak: bir sahte birimi geçirmenin beklenen maliyeti (1 − P_kaçar) / P_kaçar · 0,10 · S_j. Örnek: f = 0,1, k = 3, S_j = 100·v_u ile her geçen sahte birim ~360·v_u'ya mal olur. Daha güçlü bir saldırgana karşı k = 5 kullanılır ve sonuçlar yayından önce bilim kurulunun rastgele örneklemesiyle ayrıca denetlenir. Bilim katmanındaki bir hile zinciri tehlikeye atmaz; yalnızca verinin bir kısmını bozar ve manifest sürümüyle geri alınabilir.

9f. Denge: "işlem gücünün yarısı"

Katılımcı her çekirdek-saniyeyi iş kanıtına ya da bilime verebilir. İnsanlar kazancı yüksek tarafa kaydıkça iki tarafta birim işlem gücü başına kazanç eşitlenir:

Madenci_h / X_PoW = P_h / X_bilim    ⇒    X_bilim / X_PoW = P_h / Madenci_h = β·R / ((0,95 − β)·R + 0,80·F)

Ücretler küçükken işlem gücünün yarısı kendiliğinden bilime gider; ücretler büyüdükçe denge iş kanıtına kayar. Bu dengeyi kural değil kazanç kurar; uygulamadaki "Bilim %" kaydırıcısı kişinin kendi bilgisayarındaki tercihidir. Sınırlar: ekran kartı ile işlemcinin iki işteki verimi farklıdır (ORION işlemci dostu, DFT de işlemci ağırlıklı); saldırının maliyeti madenci gelirine bağlı olduğu için β büyüdükçe zinciri ele geçirmek ucuzlar (bölüm 1).

Kaynaklar

• ZINC-22: PMC9976280, ZINC22 wiki
• Enamine REAL Space: BioSolveIT, Eylül 2025 güncellemesi, REAL Space
• VirtualFlow: Nature 2020 (PubMed), VirtualFlow 2.0 ön baskı
• Uni-Dock: GitHub, makale
• AutoDock Vina: GitHub · GNINA: GitHub, GNINA 1.0
• WHO BPPL 2024: WHO
• CO-ADD: açık veritabanı, kurum profili
• TDR Targets: hakkında
• CARD: card.mcmaster.ca, lisans
• ChEMBL: Bioregistry
• AlphaFold DB: NAR 2024
• OMol25: arXiv 2505.08762 · OMat24: arXiv 2410.12771
• OC20 / OC22: OC20, OC22
• ODAC25: ColabFit
• fairchem: GitHub · UMA: arXiv 2506.23971
• MACE: PyPI mace-torch
• Materials Project: re3data
• LIBE: Scientific Data 2021
• CoRE MOF 2024: Zenodo
• BOINC: BOINC: A Platform for Volunteer Computing
• Ofelimos: ePrint 2021/1379, FRLS: ePrint 2025/2091
• AME2020 atom kütlesi tablosu: IAEA AMDC (Wang ve ark., Chinese Physics C 45, 030003, 2021)
• Çıplak Dy-163'ün bağlı durum beta bozunumu: Jung ve ark., Physical Review Letters 69, 2164 (1992)
• Çıplak Re-187'nin bağlı durum beta bozunumu: Bosch ve ark., Physical Review Letters 77, 5190 (1996)
• Bağlı çekirdeklerin sınırı: Erler ve ark., "The limits of the nuclear landscape", Nature 486, 509 (2012)
• Atomların toplam elektron bağlanma enerjisi formülü: Lunney, Pearson, Thibault, Reviews of Modern Physics 75, 1021 (2003)
• Yük dengesi + elektronegatiflik eleme kuralı (SMACT): Davies ve ark., "Computational screening of all stoichiometric inorganic materials", Chem 1, 617 (2016)
• Bağ enerjisi ve iyonik karakter: L. Pauling, The Nature of the Chemical Bond, 3. baskı, Cornell University Press (1960)
• Örgü enerjisi: A. F. Kapustinskii, Quarterly Reviews, Chemical Society 10, 283 (1956) · İyon yarıçapları: R. D. Shannon, Acta Crystallographica A32, 751 (1976)
• Sertlik modeli: Chen, Niu, Li, Li, Intermetallics 19, 1275 (2011) · Ellingham diyagramı: H. J. T. Ellingham, J. Soc. Chem. Ind. 63, 125 (1944)
• Deneysel oluşum entalpileri: Kim, Meschel, Nash, Chen, Scientific Data 4, 170162 (2017); Kingsbury derlemesi: Wang ve ark., ChemRxiv 14593476 (figshare, CC BY 4.0)
• Deneysel bant aralıkları: Zhuo, Mansouri Tehrani, Brgoch, J. Phys. Chem. Lett. 9, 1668 (2018) (figshare, CC BY 4.0)
• Materials Project: Jain ve ark., APL Materials 1, 011002 (2013); 2018 kopyası matminer üzerinden (Ward ve ark., Comput. Mater. Sci. 152, 60, 2018)
• pymatgen kaynak dosyaları (MIT): GitHub (Ong ve ark., Comput. Mater. Sci. 68, 314, 2013)
• Element özellikleri: PubChem periyodik tablosu · Bilinen bileşikler ve Türkçe adlar: Wikidata (CC0), QLever uç noktasıyla
• Ağırlıklı kura: Efraimidis, Spirakis, "Weighted random sampling with a reservoir", Information Processing Letters 97, 181 (2006)